Dit nummer van Eos Memo (nr. 4) is ook online te koop via de Science Shop van Eos.
Schrijf nu in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief van Eos Memo.
In de loop van de tiende eeuw kregen in Europa de vrouwen van koningen en keizers meer politieke invloed. Ze wisten hun takenpakket steeds verder uit te breiden, tot ze daadwerkelijk mee regeerden. Met name tijdens de regering van Otto de Grote (912-973 n. Chr.) speelden vrouwen politiek een grote rol.
Geen vrouw uit de Lage Landen schreef in de middeleeuwen met meer passie en talent over haar mystieke ervaringen dan de 13de-eeuwse Brabantse dichteres en prozaschrijfster Hadewych. Lang duurde het niet voor ze in geestelijke kringen grote bekendheid genoot. Toch vond niemand het opportuun om haar biografie te schrijven.
Het kasteel van Gaasbeek in het Pajottenland is niet alleen een museum vol kunstschatten, maar ook een monument voor zijn laatste eigenares, Marie Peyrat (1840- 1923), markiezin Arconati Visconti. Een vrouw die het geloof verfoeide, kunst verzamelde en fortuinen doneerde aan wetenschappelijke instellingen. En indien nodig in de clinch ging met de Belgische overheid.
Niki de Saint Phalle, Louise Bourgeois en Frida Kahlo verwierven in de vorige eeuw wereldfaam met hun confronterende en eigenzinnige oeuvre, dat vaak voortvloeide uit persoonlijke trauma’s. Tegelijk slaagden ze er in hun eigen plek te veroveren in de mannenwereld die de kunstscène zeker toen nog was.
Ze had koninklijke connecties, ze had geld en ze had hoegenaamd geen zin om zich aan een man te binden en te verwelken in Haagse keurigheid. De Nederlandse Alexandrine Tinne wijdde haar leven aan ontdekkingsreizen, onder meer naar de bron van de Nijl.
Mannen hebben in de strijd tussen de seksen vaak het argument aangehaald dat hun dominantie een natuurlijk gegeven is, maar klopt dat wel? We vroegen het aan historicus Marc Vermeersch, die de man-vrouwverhoudingen in de vroegste samenlevingen onderzoekt.
Als je vandaag in dit land als meisje geboren wordt, heb je beduidend meer keuzes dan de meisjes die 100 of zelfs maar 50 jaar geleden aan hun leven begonnen. Vele generaties vrouwen, maar ook mannen, hebben daarvoor hun nek uitgestoken. En genoeg ‘complimenten’ gemaakt.
De vraag is al duizenden keren gesteld. Hoe is het mogelijk dat tijdens de Tweede Wereldoorlog zoveel wreedheden werden begaan door ogenschijnlijke ‘gewone’ mensen? Het ontluisterende boek Soldaten biedt een even eenvoudig als beangstigend antwoord. En wel uit de eerste hand, namelijk uit afgeluisterde gesprekken tussen Duitse krijgsgevangenen.
In 2013 viert de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen de 350ste verjaardag van haar stichting in 1663. Daarmee is ze de op twee na oudste kunstacademie van Europa en een van de oudste onderwijsinstellingen in België.
Playboy kopen voor de interessante interviews: in dit wat belegen grapje zit een historische grond van waarheid. Pornografie was ten tijde van de verlichting nauw gelinkt aan politiek radicalisme: via de toenmalige ‘vuile boekjes’ raakten verlichtingsideeën makkelijker verspreid onder de massa. In de hogere klassen had porno zelfs filosofische connotaties.
De jager-verzamelaars uit de steentijd konden hun tafel verrassend rijk en evenwichtig dekken. Pas bij de overgang naar landbouw werd de mens met een modern probleem geconfronteerd: eenzijdige voeding.
De Eerste Wereldoorlog geldt bijna honderd jaar na datum nog steeds als ‘de oorlog die nooit vergeten mag worden’. Ook fictieseries moeten daarbij helpen. Eind vorig jaar blikte de BBC in België de minireeks ‘Parade’s End’ in, begin 2013 ook te zien op de VRT. Het verslag van een opnamedag aan het front.
