Voeding, voedingsdriehoeken en gezondheid

Onderzoeken naar en boeken over verantwoorde voeding spreken elkaar voortdurend tegen. De ene keer is koffie ongezond, de andere keer beschermt een dagelijks kopje tegen kanker. Hetzelfde verhaal voor vlees, melk, brood, fruitsap, chocolade enzovoort. Wat moeten en kunnen we nog eten vandaag? In een pittig Grijze Cellen-debat van Eos verdedigden voedingsdeskundige Patrick Mullie (VUB) en arts Kris Verburgh (auteur De Voedselzandloper) hun antwoorden op deze vraag.
 
Arts en auteur Kris Verburgh heropende met zijn populaire boek en voedingsmodel De Voedselzandloper het voedingsdebat. Een debat dat er vaak hevig aan toegaat. Volgens Verburgh gaat de traditionele Voedingsdriehoek niet ver genoeg, en bevat die zelfs foute adviezen. Verschillende Vlaamse voedselexperts noemden de Voedselzandloper dan weer een gevaar voor de volksgezondheid. Ze verwijten Kris Verburgh op zijn eentje een voedingsmodel in elkaar te hebben geflanst, in strijd met nationale en internationale voedingsadviezen, en op een zeer losse wetenschappelijke basis. Wat is er volgens Patrick Mullie - die de Voedingsdriehoek blijft steunen - verkeerd aan de Voedselzandloper, en hoe weerlegt Kris Verburgh die kritiek?
 

 
Havermout
Een van de pijlers van de Voedselzandloper is havermout. 'Ik zou dit boek bijna Het grote havermoutdieet kunnen noemen', schrijft Kris Verburgh daar zelf over in zijn boek. Havermout is volgens Verburgh dé ideale vervanger van brood, pasta, rijst en aardappelen - voedingsmiddelen die we moeten minderen. 'Fout!', vindt Patrick Mullie. 'Havermout is gezond. Maar door alle andere granen te bannen, creëer je een zeer eenzijdig, en dus ongezond, voedingspatroon.'
 

Eten als de oermens
Aanhangers van het paleodieet halen hun inspiratie bij onze verre voorouders. Zij aten geen pasta en brood, of dronken geen koemelk en hadden - daardoor? - geen last van welvaartsziekten. Het moderne paleodieet bestaat daarom vooral uit vis, groenten, fruit, wortels en noten. Het bevat geen granen, peulvruchten, zuivel, zout, geraffineerde suiker of verwerkte oliën. Kunnen we gezonder eten dankzij voedingsadvies uit de prehistorie?
 

Obesitas
We zijn te dik. Geen wonder, want overal is ongezond eten beschikbaar. Bovendien is fastfood goedkoop en gezonde voeding duur. Hoe wapenen we ons het best tegen obesitas? Volstaat het aloude advies 'eet alles maar met mate' of volgen we beter de concrete richtlijnen van de voedingsdriehoek of de voedselzandloper?
 

Bier, wijn of geen van beide?
Alcohol is een bijzondere drug: wie matig drinkt – een à twee glazen per dag – leeft doorgaans langer dan wie helemaal niet drinkt. De meest waarschijnlijke verklaring daarvoor is een verlaging van het risico op hart- en vaatziekten, onder meer doordat alcohol het gehalte HDL-cholesterol – ‘goede’ cholesterol - verhoogt en het samenklitten van bloedplaatjes tegengaat. Drinken we beter wijn of bier? De indruk leeft dat wijn gezonder is, maar dat klopt vermoedelijk niet.
 

 
Wanneer is een voedingseffect wetenschappelijk bewezen?
U leest in de krant dat een dagelijks glas fruitsap Alzheimer voorkomt. Maar de dag erna zijn daar andere wetenschappers om het bericht af te zwakken, of furieus tegen te spreken. Herkent u het? Regelmatig duiken tegenstrijdige berichten over vermeende voedingseffecten op. Van welke informatie kunt u zeker zijn? Wanneer is een voedingseffect honderd procent bewezen?

Voordrachten
Voorafgaand aan het debat gaven Kris Verburgh en Patrick Mullie een korte lezing. Hieronder kunt u beide presentaties herbekijken.

Voordracht Patrick Mullie

Patrick Mullie (°1958) behaalde een professionele bachelor in de voeding- en dieetleer (Regaschool Leuven) en een master in de epidemiologie (Universiteit Maastricht). In 2010 promoveerde hij in de biomedische wetenschappen (KU Leuven). Hij is als lector Voedingsleer en Epidemiologie verbonden aan de Erasmushogeschool Brussel en als wetenschappelijk onderzoeker aan het Militair Hospitaal Koningin Astrid in Neder-Over-Heembeek. Daarnaast doceert hij wetenschappelijke onderzoeksmethoden aan de VUB. Internationaal is hij senior postdoctoral researcher aan het befaamde iPRI te Lyon, Frankrijk. Mullie bindt al meer dan 25 jaar de strijd aan met overgewicht en is een sterk pleitbezorger voor gezonde voeding. Hij publiceerde onder andere Lekker leven zonder zorgen (2004), Eet je gezond (2010) en Dik in orde (2012).
 
Voordracht Kris Verburgh

Kris Verburgh (°1986) is arts, wetenschapsjournalist en publicist. Hij studeerde geneeskunde aan de Universiteit Antwerpen. Verburgh schrijft vooral over kosmologie, de evolutietheorie, neurowetenschap en veroudering. Zijn eerste boek Schitterend! (2003) over het heelal publiceerde hij op zeventienjarige leeftijd. In 2007 verscheen zijn filosofische werk Fantastisch! en in 2012 publiceerde hij het veelbesproken boek De Voedselzandloper - Over afvallen en langer jong blijven. Naast boeken schrijft Verburgh ook regelmatig artikelen en recensies voor onder andere De Morgen, de Volkskrant en NRC Handelsblad.